Agia Evprepeia

Orta Midilli'nin verimli Kalloni havzasında, Agia Paraskevi köyünün yakınındaki yemyeşil manzaraya sığınan küçük Agia Evprepeia Kilisesi, bu adada Ortodoks Hristiyanlığının derin köklerini sessiz sedasız dile getiren kutsal mekânlardan biridir. Adı Yunancada "yakışıklılık" ya da "onur" anlamına gelen bir azizeye adanmış olan bu kilise, Midilli'deki yerel toplulukların Doğu Hristiyan takvimine göre daha az tanınan ama derinden saygı duyulan kişilere şapeller adama geleneğini yansıtmaktadır. Bölgedeki pek çok kırsal kilise gibi, bu yapı da büyük olasılıkla Bizans sonrası ya da Osmanlı dönemine uzanmaktadır; o dönemde adanın Rum Ortodoks toplulukları inançlarını yerel türbeler ve mahalle kiliseleri aracılığıyla yaşatmıştır.

Kiliseye yaklaşan ziyaretçiler, Ege iç kesimlerinin dini mimari dilini tanımlayan o özgün badanalı taş yapıyla karşılaşır; ölçek olarak mütevazı, ancak adanış duygusu bakımından son derece yoğun. İçeride ikonostaz ve günümüze ulaşmış ikonalar ya da freskler, kuşaktan kuşağa aktarılan canlı bir kutsal sanat geleneğini temsil etmekte; her nesil mekânın bezenmesine katkıda bulunmuştur. Agia Paraskevi yöresinin karakteristik zeytin bahçeleri ve yuvarlak tepelerle bezeli çevre manzarası, yerin dingin havasını daha da güçlendirmektedir. Köyün kendisi, Antik Çağ ritüellerinin Hristiyan bir çerçevede yeniden yorumlanmasıyla oluşan nadir bir gelenek olan yıllık boğa festivaliyle Yunanistan genelinde tanınmaktadır; Agia Evprepeia de Hristiyan öncesi belleğin ve Ortodoks dindarlığının yüzyıllardır bir arada var olduğu bu katmanlı kültürel dünyanın ayrılmaz bir parçasıdır.

Orta Midilli'yi gezerken Agia Evprepeia gibi küçük kiliselerde mola vermek, büyük hac mekânlarının tek başına sunamayacağı türden kişisel bir buluşma imkânı tanır insana — adanın manevi coğrafyasıyla yüz yüze gelme fırsatı. Bu mahalle şapelleri köy yaşamının nabzıdır: isim günlerinde ve bayramlarda kapılarını açar, yerel aileler tarafından kuşaktan kuşağa özenle korunur ve duvarlarının arasında Midilli'yi yüzyıllardır şekillendiren toplulukların dualarını ve tarihlerini taşırlar. Bayram günleri dışında bile kilise, sessiz bir huzur mekânı olarak varlığını sürdürür; bu adada kutsalın gündelik hayattan hiçbir zaman uzak olmadığının bir anımsatıcısı.