Monument (39.1124, 26.5562)

Midilli'nin kuzeydoğu ucunda, sessiz Alyfada köyünün yakınında yükselen bu anıt, Ege'nin bu köşesini tanımlayan katmanlı insan tarihine tanıklık etmektedir. Adanın kuzeydoğu iç kesimleri, antik Yunan yerleşimlerinden Bizans hâkimiyetine, Osmanlı yönetiminden bölgenin demografik dokusunu kökten değiştiren yirminci yüzyıl başlarının çalkantılı değişimlerine uzanan bir uygarlıklar kavşağı olagelmiştir. Bu peyzajdaki anıtlar çoğunlukla o büyük altüst oluşları simgeler: kökleri sökülen toplulukları, yitip giden canları ve bu topraklarda yeniden hayat kuran insanların direncini.

Çevre, anıtın sessiz ağırlığını büsbütün pekiştirir. Alyfada'nın çevresindeki tepeler, zeytin bahçelerine ve uzaktaki deniz manzaralarına doğru hafifçe dalgalanır; bu peyzajın özü yüzyıllardır pek az değişmiştir. Bu yeri bulmak için uğraş gösteren ziyaretçiler, yalnızca anıtın kendisiyle değil, kıyının daha kalabalık turizm güzergâhlarından çok uzakta kalan çevrenin derin sessizliğiyle de ödüllendirilir. Tarihin uzak ve soyut değil, yakın ve kişisel hissettirdiği türden bir mekândır burası.

Ege tarihinin derin akıntılarıyla ilgilenen gezginler için buraya yapılacak bir ziyaret, kuzeydoğu Midilli'nin daha geniş hikâyesiyle birleştiğinde gerçek anlamını bulur; kültürler ve imparatorluklar arasındaki konumuyla biçimlenen bu bölge, her adımda o geçmişi hissettirir. Adanın yakın tarihine dair önceden yapılacak okumalar deneyimi önemli ölçüde zenginleştirir; ziyaretçiler, peyzajı ve anıtlarını uzun ve hâlâ yankılanan bir hikâyenin bölümleri olarak okuyabilirler.