Xokklisi Agias Sofias

Xokklisi Agias Sofias'ın küçük kilisesi, Midilli'nin efsanevi kıyı köylerinden biri olan Skala Eresou yakınlarındaki manzaranın içinde yükselir; İstanbul'un büyük Ayasofya'sının onurlandırdığı aynı semavi nitelik olan İlahi Bilgelik'e adanmıştır. Rum Ortodoks geleneğinde Agia Sofia, üç kızı İman, Umut ve Hayır-Sevgisi ile birlikte yüceltilir; yortu günü olan 17 Eylül'de yerel topluluklar, dini törenin ciddiyetini köy şenliğinin sıcaklığıyla harmanlayan bir panigiri için bir araya gelir. Adanın kırsal exoklisia'larının pek çoğu gibi, bu şapel de büyük olasılıkla çevredeki çiftçi ve balıkçı aileler için özel bir ibadet ve mevsimsel tapınma mekânı olarak hizmet vermiştir; mütevazı ölçeği, kuşaklar boyunca burada dua edenlerin kalbindeki derin manevi anlamı gölgelemez.

Mimari açıdan, Midilli'deki bu tür kırsal kiliseler genellikle Doğu Ege'ye özgü sade, badanalı Bizans vernakülü geleneğini yansıtır: yoğun bir nef, azizlerin el yapımı ikonlarını taşıyan küçük bir ikonostaz ve doğuya yönlendirilmiş bir apsis. Gösterişli süslemelerden yoksun olan bu şapeller, kutsal niteliğini küçük pencerelerden süzülen ışığın kalitesinden, balmumu mumların kokusundan ve çoğunlukla ilahi bilgeliği simgeleyen bir kitabı tutarken ve kızları tarafından çevrilmiş olarak betimlenen Agia Sofia ikonasından alır. Bu sessiz kutsal mekânı arayan ziyaretçiler, burada lirik şair Sappho'nun yurdu olarak antik bellekle zaten zengin bir coğrafyanın arka planında, Midilli'ye özgü manevi dokuyu biçimlendiren köklü Ortodoks ibadet geleneğinin güzel bir temsilini bulacaklardır.