'Αγιοι Σαράντα

Agioi Saranta Kilisesi — Kutsal Kırklılar — yaklaşık MS 320 yılında Sebaste'de (bugünkü Sivas, Türkiye) imanlarından vazgeçmeyi reddettikleri için buzlu bir gölde donarak ölüme mahkûm edilen kırk Hristiyan Roma askeri olan Sebaste'nin Kırk Şehidine adanmıştır. Kolektif cesareti ve sarsılmaz bağlılığı simgeleyen bu hikâye, onları Ortodoks dünyasının en çok saygı duyulan azizleri arasına sokmuş; adlarını taşıyan kiliseler Yunanistan'ın dört bir yanında ve geniş Ege coğrafyasında varlığını sürdürmektedir. Midilli'deki bu küçük ibadet yeri de aynı anma geleneğini taşıyarak çevresindeki cemaat için sessiz bir inanç odağı işlevi görmektedir.

Doğu Ege'nin pek çok kırsal kilisesi gibi bu şapel de muhtemelen Midilli'nin geleneksel dini mimarisine özgü tek nefli bazilika planını izlemektedir: badana beyazı duvarlar, kiremit kaplı bir çatı ve kutsal alanı örten bir ikonostaz. İç mekân mütevazı ölçeğine karşın, geleneksel olarak diz derinliğinde buzlu suda ayakta duran kırk askeri tasvir eden ikonlara ev sahipliği yapar; bu sahne Ortodoks inanlılar için kolayca tanınan ve kompozisyonuyla derinden dokunan bir imgedir. Kutsal Kırklılar'ın yortu günü Mart'ın dokuzuna, yani Büyük Oruç dönemine denk gelir; bu durum kutlamaya Ortodoks ayinsel takviminde ayrı bir ağırbaşlılık kazandırır.

Ziyaretçiler için kilise, Midilli kırsalına serpiştirilen dindarlık peyzajına bir pencere sunar: yerel aileler ya da köy toplulukları tarafından korunan, nesiller boyu süregelen bir imanla yaşatılan küçük, çoğu zaman açık bırakılan şapeller. Adanın zeytin bahçeleri ve dalgalı tepeleri arasındaki konumuyla burası, dini bir uğrak olduğu kadar sessiz bir tefekkür köşesi de olmakta; Midilli'de gündelik yaşamın dokusuna ne denli derinden işlenmiş olan Bizans Hristiyan geleneğini bir kez daha gözler önüne sermektedir.