Church (39.2251, 26.4356)

Midilli'nin doğu kıyılarında, Nees Kidonies köyünün yakınında saklı kalan bu küçük Ortodoks kilisesi, Ege'nin bu köşesini yüzyıllardır şekillendiren derin ruhsal yaşamın sessiz bir tanığı olarak ayakta durmaktadır. Adı, karşı kıyıda Anadolu'da yitip giden Kidonies şehrini çağrıştıran Nees Kidonies, 1922-1923 nüfus mübadelesinin ardından Rum Ortodoks mülteciler tarafından yeniden iskân edilmiştir; bu topluluğun kiliseleri, yeni bir toprakta ibadet hayatlarını yeniden kuran yerinden edilmiş bir halkın acısını, inancını ve dayanıklılığını duvarlarında taşımaktadır. Midilli'deki pek çok kırsal kilise gibi bu yapı da hem bir ibadet mekânı hem de köy halkının bir araya geldiği toplanma noktası işlevi görmekte; çanları mevsimden mevsime bayram günlerinin, vaftiz törenlerinin ve anma ayinlerinin ritmini belirlemektedir.

Kilise, doğu Ege'ye özgü geleneksel dini mimarinin izlerini taşımaktadır: mütevazı, badanalı dış cephelerin ardında, ikonostasisin önünde yanan mumların ve kandillerin ışığıyla ısınan sıcak iç mekânlar yer almaktadır. Ziyaretçiler, naosu kutsal bölgeden ayıran boyalı ikonalardan oluşan bir ekranın karşısında kendilerini bulacaktır; burada Pantokrator İsa, Theotokos ve kilisenin koruyucu azizinin tasvirleri Bizans geleneğiyle işlenmiştir. İçeride tütsü ve balmumu kokusu hâkimdir; duvarlar ise mültecilerin Anadolu'dan beraberlerinde getirdikleri sanatsal mirası yansıtan freskler ya da dini tablolar barındırıyor olabilir. Koruyucu azizin yortu gününde çevre topluluk, ayine ve ardından düzenlenen panigiri şenliğine katılmak üzere bir araya gelir; müzik, yemek ve ortaklaşa belleğin sıcaklığı bu buluşmalara eşlik eder.

Ziyaretçi için bu kilise, mimari ya da sanatsal ilgisinin çok ötesinde bir şey sunmaktadır: Nees Kidonies ailelerinin hâlâ sahip çıktığı ve sevgiyle baktığı, yaşayan bir mekândır burası. İbadet saatlerinin dışında ve saygıyla yaklaşıldığında gezginler çoğunlukla içeri adım atmaya, bir mum yakmaya ve serin sessizlikte dinginleşmeye davet edilir. Zeytin bahçelerinin ve Türk kıyısına uzanan pırıl pırıl boğazın oluşturduğu çevre, bu adada inancın her zaman denizden, topraktan ve Midilli'yi yurt edinmiş olanların tatlı acı tarihinden ayrı düşünülemeyeceğini güçlü biçimde hatırlatmaktadır.