Mnimeio Yper Pesodon Ston A' Pagosmio Polemo

Agia Paraskevi köyünün yakınında sessizce duran bu anıt, Birinci Dünya Savaşı sırasında hayatını kaybeden Midilli adalıların anısına dikilmiştir. Adanın bu savaşla bağlantısı, yakın tarihinden ayrı düşünülemez: Midilli, Balkan Savaşları'nın ardından 1912'de Yunanistan'a katılmış; ardından Yunan kuvvetleri Birinci Dünya Savaşı cephelerine iştirak etmiş ve adalılar, tüm Ege bölgesini yeniden şekillendiren bu çatışmada görev almıştır. Bu anıt, oğullarını uzak cephelere uğurlayan ve bir daha geri dönüşlerini göremeyen yerel ailelerin yasını taşıyan bir tanıklık abidesidir.

Anıt, Yunanistan genelinde yaygın görülen iki savaş arası dönem anıt mimarisinin izlerini taşır: ölçek olarak mütevazı, niyet olarak ağırbaşlı; kazınan isimler ve adanmalar, soyut tarihsel acıyı belirli toplulukların yaşanmış gerçekliğine bağlar. Zeytinliklerle ve adanın bu kesimini karakterize eden yumuşak tepelerle çevrili Midilli iç kesiminin kırsal manzarası içinde konumlanan anıt, hem samimi hem de dingin bir atmosfer taşır. Agia Paraskevi köyü, geleneksel dokusuyla ve yakınındaki Sanayi Zeytinyağı Üretimi Müzesi ile tanınan bir yerleşim yeri olup Midilli'nin bu köşesi, yerel tarihin pek çok katmanının kesiştiği bir noktadır.

Bu anıtı arayıp bulan ziyaretçiler, kalabalık kıyı turistik mekânlarından uzakta sessiz bir düşünce anı yaşayacaktır. Anıt; yirminci yüzyılın çatışmalarının insani bedeliyle ilgilenen ve görece küçük bir Ege adasının bile Avrupa'yı yeniden biçimlendiren büyük çalkantılara nasıl sürüklendiğini anlamak isteyenleri ödüllendirir. Agia Paraskevi köyüyle birleştirilen bir ziyaret, zeytinlik iç kesimlerin tarımsal mirasını hem refah hem fedakârlıkla şekillenmiş bir toplumun derin hikâyesiyle buluşturan, düşündürücü bir yarım günlük bir geziye dönüşür.