Agios Kirykos

Midilli'nin kuzey kıyısındaki Petra köyünün yakınlarına sıkışmış olan Agios Kirykos Kilisesi, Ortodoks geleneğinde annesi Azize Julitta ile birlikte saygı gören genç Hristiyan şehit Aziz Cyricus'a adanmıştır. Hagiografik anlatılara göre ikisi de Hristiyanlığın ilk yüzyıllarında şehit olmuş; inançlı bir sabır ve adanmışlık örneği sergileyen hikayeleri, bu adanmayı Yunan dünyasında sevilen bir gelenek haline getirmiştir. Bu türden küçük kırsal kiliseler, adanın en eski sürekli ibadet mekânları arasında yer alır; kalın taş duvarları ve mütevazı boyutları, Ege kırsalına özgü vernakular kilise mimarisini yansıtır — badanalı dış cepheler, yalın bir nef ve Bizans litürjik geleneğine uygun olarak kutsal alanı örten bir ikonostasis.

İçeride ziyaretçiler, Midilli'de yüzyıllar içinde güçlü bir yerel ikonografi geleneğinin filizlenerek hem Bizans hem de sonraki dönem etkilerini özümsediği post-Bizans üslubunda el yapımı ikonlarla karşılaşır. Azizlerin tasvirleri önünde yanan kandillerin sıcak ışığı, tütsü kokusu ve ahşap mobilyaların sessiz köhneliği, bu köy kiliselerine derin ve kesintisiz bir bağlılık atmosferi kazandırır. Agios Kirykos'un yortu günü, Ortodoks takvimine göre 15 Haziran'a denk gelir; bu tarihte kilise bir panigyri'nin —litürjiyi, toplumsal buluşmayı, müziği ve yemeği bir araya getiren geleneksel şenliğin— sesleriyle canlanır. Hem yerel aileleri hem de ziyaretçileri kucaklayan bu kutlama, özünde nesiller boyunca pek az şey değişmiş bir gelenek olarak yaşamayı sürdürür.

Petra çevresini keşfeden gezginler için —bölge, dramatik kayalık tepesindeki Panagia Glykofilousa Kilisesi ile zaten ün kazanmıştır— Agios Kirykos'a yapılan bir ziyaret daha sakin ve daha samimi bir karşıtlık sunar. Lesvos kırsalına serpiştirilmiş bu küçük şapeller, alışılmış anlamda birer anıt değil; köy yaşamının ve adanın bu kesiminde toplulukları hâlâ biçimlendiren tarım takviminin ritimlerine işlenmiş, canlı ibadet mekânlarıdır. Yamaçtaki meltemiyle gelen yabani ot kokusunu duyumsarken ve Ege ışığının dar pencerelerden süzüldüğünü görürken insan, Midilli'yi düşünen gezgin için bu kadar çekici kılan inanç ve peyzaj arasındaki katmanlı sürekliliği derinden hisseder.