Sanatorio

Midilli'nin ormanlık yaylalarında 632 metre yüksekliğe kurulu olan Sanatorio, adanın en ilgi çekici ve büyülü dağ yerleşimlerinden biridir. Adının bizzat kendisi bir hikâye taşır: köy, yirminci yüzyılın ortalarında kurulan eski bir verem sanatoryumunun çevresinde büyüdü. O yıllarda Akdeniz'deki hekimler, temiz dağ havasının, çam ormanlarının ve yükseltinin hastalıktan muzdarip hastalar için en iyi iyileşme umudunu sunduğuna inanıyordu. O tıbbi dinlenme yeri olarak hizmet etmiş olan görkemli bina hâlâ köyün üzerinde durmakta; sade mimarisiyle antibiyotiklerin akciğer hastalığı tedavisini kökten değiştirmesinden önceki bir çağın sessiz anıtı olarak dikilmektedir. Bugün yalnızca 46 kişilik bir nüfusla Sanatorio, neredeyse başka dünyaya ait bir durgunluğunu korumaktadır; kestane ve çam ağaçlarına sarılı bu köyde hâkim olan derin sessizlik, kıyı kalabalığının çok üzerinde oturmanın hediyesidir.

Köy, adanın dağlık iç kesiminde egemen bir konuma sahiptir; yüksek yollarından açık havalarda ormanlık sırtların ötesinde Ege'ye uzanan geniş manzaralar serilir. Çevresindeki doğa, ziyaretçilerin Midilli ile özdeşleştirdiği güneşte solmuş kıyıdan çarpıcı biçimde farklıdır: burada hava serin ve reçine kokuludur, ışık daha yumuşaktır, bitki örtüsü ise yemyeşildir. Küçük mutfak bahçeleri ve taş duvarlar, uzun süredir mütevazı gelirlerini zeytin, meyve ve hayvancılıkla destekleyen yaylaköy topluluklarının öz yeterliliğini yansıtır. Yerel ekonomi bugün sakin bir seyir izlemekte olup büyük ölçüde, kıyıya ya da başkent Midilli'ye doğru yaşanan genel göçün önünde akmak yerine adanın bu ıssız köşesinde kalmayı seçen bir avuç aile tarafından yaşatılmaktadır.

Yaylalara giden kıvrımlı yolu göze alan ziyaretçiler için Sanatorio gerçekten ender rastlanan bir şey sunar: Midilli tarihinin yavaş yavaş yok olan bir katmanına açılan bir pencere ve çoğu ada güzergâhını belirleyen plajlardan ve limanlardan tamamen farklı bir manzara. Eski sanatoryum binası, tıbbın ve toplumun yaşayan bellekte ne denli dramatik biçimde değiştiğini düşündürür; çevresindeki tepeler ise yürüyüşçülere ve doğa severlerine sık ormanların içinden geçen patikalar ile adanın olağanüstü kuş varlığına zaman zaman eşsiz bakışlar sunar. Buraya gelmek, alışılagelen anlamda turistik yer gezmekten çok; alışılmadık bir geçmişin biçimlendirdiği, küçük topluluğunun sessiz kararlılığıyla hayatta tutulan ve giderek daha kıymetli hissettiren bir dağ yalnızlığıyla donatılmış bir yere gerçek anlamda dokunmaktır.